JAK BYĆ MĘŻCZYZNĄ?

         

Powieść Wojciecha Kłosowskiego „Nauczyciel sztuki” przynależy, owszem, do popularnego gatunku powieści przedstawiających alternatywną wersję historii świata. „Jakże by to było na przykład, gdyby szesnastowiecznej Hiszpanii nie ścisnęły wcale rozżarzone kleszcze inkwizycji, a zamiast tego kwitł tam nadal wielobarwny świat Arabów, Żydów i chrześcijan”? Ta alternatywna wizja historii jest efektowna i pociągająca. Postacie przekonujące – i (dla tych, którzy historię znają lub chcą poznać) w swoim przewrotnym zamyśle zabawne. Bohaterowie w rzeczywistości historycznej odpowiedzialni za prześladowania innowierców i wydający swój kraj w ręce fanatyków u Kłosowskiego zapowiadają się na obrońców tolerancji i rozumu. Efektowna fabuła ponosi czytelnika, przeżywającego kolejne wolty wydarzeń, zmieniające co chwila sądy o poszczególnych postaciach. Ale „Nauczyciel sztuki” jest czymś więcej niż tylko bardzo dobrym czytadłem. Opowieść o szermierczym turnieju, w którym ma być wyłoniony nauczyciel fechtunku dla młodego księcia, staje się też przypowieścią o tym, czym jest męskość i co to znaczy „być mężczyzną”. Pomysł, aby to pytanie (które niepokoi współczesnych mężczyzn i kobiety)

 

przenieść w czasy historyczne, okazuje się świetny. Teksty stawiające ten problem i opisujące współczesność pokazują najczęściej frustratów. Kim ma być współczesny facet, jeżeli nie chce być ani mięśniakiem, ani matołkiem, ani zniewieścialcem? Kłosowski, przenosząc to pytanie w świat pojedynków i rycerskich kodeksów, pokazuje, że te cechy, których oczekuje od mężczyzn świat współczesny w „naturalny” sposób łączą się z „istotą” męskości. Aby stać się „mistrzem sztuki” nie wystarczy być tylko doskonałym szermierzem. Nauka fechtunku jest równocześnie pracą nad charakterem, w której i uczeń i nauczyciel muszą odnaleźć w sobie wrażliwość, zdolność do współczucia, umiejętność przebaczania, szacunek dla odmienność, szacunek dla mądrości kobiet i dzieci, respektowanie ich samodzielności, odpowiedzialność, umiejętność powściągania gniewu, opiekuńczość, pragnienie doskonalenia się, zdolność słuchania i obserwowania, umiejętność ograniczania się. Kłosowski stwarza przynajmniej cztery postacie, z którymi czytelnik chce się utożsamić. Dla zainteresowanych powieść dostępna w szkolnej bibliotece.

 

 

  

Kategoria: Książki