Nauka

  HYDROSTATYCZNIE …

         

„Jeżeli zabałaganione biurko jest oznaką zabałaganionego umysłu, czego oznaką jest puste biurko?”- Słowa Alberta Einsteina mówią o tym, że umysł ludzki jest niczym szuflada, do której możemy włożyć tyle wiedzy, ile tylko my sami chcemy. „Biurko” na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach było 9 grudnia 2014 roku wypełnione aż po brzegi wszelkiego rodzaju narzędziami i przyrządami do przeprowadzania doświadczeń fizycznych. Woda, która odgrywała główną rolę w wykładach na temat hydrostatyki, była dosłownie wszędzie, począwszy od naczyń poprzez wszelkiego rodzaju przyrządy, skończywszy na podłodze.

 

Fakt, że każdy z uczestników mógł brać czynny udział w doświadczeniach, sprawił, że wykłady stały się jeszcze bardziej zaskakujące i ciekawe. W zajęciach wzięli udział uczniowie klasy 2c o profilu matematyczno-fizycznym. W głowie każdego z nas powstało kilkadziesiąt nowych pomysłów, których inspiracją były właśnie prowadzone zajęcia. Arystoteles mówił: „Prawdziwa wiedza to znajomość przyczyn”. Zdobyciu takiej wiedzy posłużył wyjazd zorganizowany przez p. prof. Jolantę Monkos.

       




 

         

  WARSZTATY DZIENNIKARSKIE

         

Pisanie na tematy społecznie ważne wymaga nie tylko sprawności językowych i stylistycznych, ale też umiejętności słuchania drugiego człowieka oraz wrażliwości pozwalającej docenić wagę „małych historii" toczących się blisko nas. Mogli się o tym przekonać uczestnicy i uczestniczki warsztatów dziennikarskich, które w naszym liceum poprowadził publicysta i redaktor „Tygodnika Powszechnego”, Michał Koźmiński. Prowadzący opowiadał o zwiększających się możliwościach oddziaływania na rzeczywistość społeczną, jakie posiadają media, zapoznał uczestników z najważniejszymi zasadami tworzenia

 

tekstów, przestrzegał przed pułapkami, w które najczęściej wpadają dziennikarze. Przede wszystkim jednak skupił się na zagadnieniu reportażu dziennikarskiego, dyskutując z uczestnikami warsztatów między innymi na temat strategii przyjmowanych przez autorów reportaży. Zajęcia były częścią nagrody dla Koła Dialogu Międzykulturowego, które w ubiegłym roku wzięło udział w programie Forum Dialogu Między Narodami. Przygotowana przez członkinie i członków koła wycieczka „Śladami tarnogórskich Żydów" zdobyła drugie miejsce w ogólnopolskim konkursie na projekt edukacyjny.

 

  

 

  MAMY MISTRZA ŚWIATA

         

Dariusz Świercz ponownie wywalczył tytuł Mistrza Świata. Uczeń klasy matematyczno-fizycznej zdobył złoto kategorii juniorów na Mistrzostwach Świata w Mariborze. Startując z numerem 1, był faworytem. Zwyciężył w siedmiu i zremisował w czterech partiach. Otrzymał oficjalne gratulacje na stronach Ministerstwa Sportu i Turystyki. Darek został powitany w Pyrzowicach tuż przed północą przez ucieszoną fenomenalnym zwycięstwem

 

klasę. W 2011 r. Darek zdobył tytuł Mistrza Świata w kategorii do lat dwudziestu, reprezentował Polskę na Olimpiadzie Szachowej w Stambule, jest członkiem Kadry Narodowej. Najwyższy ranking w dotychczasowej karierze osiągnął 1 sierpnia 2013 r., z wynikiem 2654 punktów zajmował wówczas 2. miejsce wśród polskich szachistów.

 

  

 

  SUKCES KAROLINY FONFARY

         

Karolina Fonfara odebrała zaszczytną nagrodę z rąk Ambasadora USA w Warszawie, Stephena Mulla. Uroczystość odbyła się w warszawskim Sheratonie podczas dorocznego spotkania Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce (American Chamber of Commerce in Poland). Karolina wzięła udział w szóstej edycji konkursu esejów dla uczniów i studentów (Student Essay Contest, 6th edition*). Praca Karoliny, na temat „What is something Americans could learn from Poles and Poles could learn from Americans?” znalazła się wśród czterech najlepszych prac. Tekst, który przesłała, bardzo wnikliwie, a

 

zarazem przystępnie zestawiał amerykańską otwartość z polską przedsiębiorczością, nie pomijając przy tym stereotypowych przywar, z których to właśnie oba narody mogą, powinny wyciągać wnioski, a co za tym idzie – obopólne korzyści. W konkursie uczestniczyły dzieci, wnuki, siostrzeńcy/siostrzenice osób zatrudnionych w firmach zrzeszonych w AmCham. Karolina reprezentowała firmę FLUOR S.A. Mimo oficjalnego charakteru spotkania, atmosfera panująca podczas wieczoru rozdania nagród była bardzo serdeczna a sam Ambasador zrobił ogromne wrażenie j(ako człowiek i jako dyplomata). Gratulujemy Karolinie sukcesu.

 

  

 

  SUKCES MARTY STASZIK

         

W finale XXI Ogólnopolskiej Olimpiady Promocji Zdrowego Stylu Życia PCK, do którego zakwalifikowało się 16 uczniów ze szkół ponadgimnazjalnych Śląski oddział PCK reprezentowała Marta Staszik, którą przygotowywała pani mgr Krystyna Duch. Pierwszego dnia uczestnicy zmagali się z testem składającym się ze 100 pytań dotyczących zasad zdrowego odżywianie, problematyki zapobiegania zakażeniu wirusem HIV, działalności PCK i pierwszej pomocy przedmedycznej. Po wyczerpującym rozwiązywaniu zadań nastąpiły zabawy integracyjne. Organizatorzy przygotowali dla wszystkich uczestników krótki wykład o zdrowym odżywianiu się, który wygłosiła pani Dominika Saad. Zachęcała do jedzenia sezonowych warzyw i owoców, ograniczenia ilości cukru i pamiętaniu o zasadzie 80:20 , czyli takim konstruowaniu posiłków, aby 80 % stanowiły dania zdrowe. Wtedy nic się nie stanie, jeśli 20% będzie naszą kulinarną przyjemnością, mniej zdrową. Po tej krótkiej prelekcji wszyscy uczniowie zostali podzieleni

 

na kilka grup i przygotowywali oryginalne zdrowe dania dla siebie i swoich opiekunów. Po degustacji przygotowanych potraw był wykład z pierwszej pomocy. Drugiego dnia uczestnicy prezentowali swoje projekty i akcje prozdrowotne przed komisją, brali udział w nietypowych zabawach sportowych i zwiedzali z opiekunami Łódź. Wieczorem - zajęcia praktyczne z pierwszej pomocy. Trzeci dzień olimpiady rozpoczął się od sprawdzianu z praktycznych umiejętności udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym. Każdy z uczestników losował scenkę sytuacyjną, w ramach której miał poprawnie udzielić poszkodowanym pierwszej pomocy i prowadził resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie. Po obiedzie organizatorzy podsumowali punkty zdobyte przez każdego z uczestników (za test pisemny, akcję społeczną i umiejętność udzielania pierwszej pomocy). Marta zajęła wysokie 7 miejsce w kategorii szkół ponadgimnazjalnych. Gratulujemy sukcesu.

 

 

  

 

  WŚRÓD GWIAZD

         

Uczniowie klasy 3c informują: „W październiku odbyła się przedmiotowa wycieczka do Planetarium Śląskiego mieszczącego się w parku chorzowskim. W trakcie zajęć podziwialiśmy jesienne niebo nad Śląskiem, odbywaliśmy >>spacer<< po powierzchni Marsa, obejrzeliśmy wędrówkę gwiazd po niebie, wschód i zachód słońca. Przeżyliśmy podróż do krańców wszechświat. Mieliśmy okazję zobaczyć układ gwiazdozbiorów, które połączone liniami przedstawiały prawdziwie piękne obrazy. Pokaz przybliżył nam osiągnięcia obserwacji astronomicznych. Teraz już potrafimy bez trudu odnaleźć na niebie Gwiazdę Polarną, Kasjopeję, czy Pas Oriona. Zwiedziliśmy również wystawę fotograficzną, dotyczącą zjawisk astronomicznych, mieszczącą się w pierścieniu okalającym salę projekcyjną. Ostatnią atrakcją było pamiątkowe zdjęcie pod pomnikiem Mikołaja Kopernika - patrona Planetarium.”

 

„To serce Śląska- chorzowski park,
Tam właśnie ujrzysz gwiazd piękny blask. Planetarium
Kopernik patronem takich miejsc,
we wnętrzu dziesiątki bijących serc,
chcących spełnić tuzin gwiezdnych snów -
Pas Oriona, Wielki Wóz,
To Twój własny, z marzeń lot
Ekliptyka - słońca tor” – Jakub Czech

 

 

         

  GALA GRY GIEŁDOWEJ

         

W budynku warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych odbyła się Gala finałowa XI edycji Szkolnej Internetowej Gry Giełdowej. Na 6136 zespołów z 794 szkół nasi uczniowie zajęli wysokie 10. miejsce w Polsce oraz 1. w województwie śląskim. Szkolna Internetowa Gra Giełdowa od praktycznej strony uczy inwestowania na giełdzie, analizowania sytuacji na rynkach, podejmowania decyzji i pracy w grupie. Dzięki dostępowi do giełdowego systemu transakcyjnego, zespoły uczestniczące w Grze (3-4 uczniów pod opieką nauczyciela) mogą zainwestować wirtualne 100000 zł w akcje spółek noto-

 

wanych na warszawskim parkiecie. Do ich dyspozycji jest również tzw. krótka sprzedaż, czyli strategia, która pozwala zarabiać również na spadkach kursów. Uczestnicy gry zmierzyli się z testem sprawdzającym wiedzę z zakresu informacji o giełdzie i rynku kapitałowym oraz przygotowali rozwiązanie studium przypadku analitycznego. W skład 3-osobowego zespołu wchodzili: Jakub Banasiak, Piotr Kamiński i Marcin Wolf. Ponadto Jakub Banasiak został wyróżniony w indywidualnej dogrywce. Gratulujemy sukcesu!

 

 

  

 

  NA UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM

         

24 października uczniowie klasy 2a (biologiczno-chemicznej) mieli okazję uczestniczyć w Dniach Otwartych organizowanych przez Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach. Wizytę rozpoczął wykład dr hab. Katarzyny Pawłowskiej-Góral „Dodatki do żywności - fakty i mity”. Każda z katedr Śląskiego Uniwersytetu Medycznego przybliżyła specyfikacje kierunków tam nauczanych. Katedra Biochemii przygotowała wiele doświadczeń, które okazały się bardzo życiowe. Przedstawiono metody czyszczenia srebra, tworzenie „domowego” mydła i sposób na odbarwienie płatków róży. W Katedrze Farmacji każdy z uczestników mógł pod okiem specjalistów stworzyć własną pigułkę. Następnym punktem programu były warsztaty Zakładu Chemii Analitycznej. Uczniowie poznali metodę, dzięki której będą mogli otrzymać własny atrament, dowiedzieli się o ściągających właściwościach taniny oraz badali pH różnych roztworów. Dzięki Katedrze Immunologii i Serologii, a także Zakładowi Patologii mogli sprawdzić swoją umiejętność mikroskopowania.

 

Zaoferowane preparaty krwi oraz różnego rodzaju guzów pozwoliły na zapoznanie się ze światem, którego nie widać gołym okiem. Katedra Chemii Organicznej zajęła się pokazem różnych sposobów destylacji, podjęła się także przeprowadzenia omawianej w szkołach Próby Tollensa, a na koniec zadziwiła reakcją luminescencji. Śląski Uniwersytet Medyczny pozwolił także na przeprowadzenie badania na obecność pasożyta bytującego na naszych rzęsach - nużeńca. Ostatnia z katedr przygotowała warsztaty dotyczące genetyki. Uczniowie mieli możliwość zobaczenia metody elektroforezy oraz spróbowania swoich sił w rozpoznawaniu chromosomów z materiałów pochodzących od licznych dawców. Wszystkie przeprowadzone warsztaty były bardzo efektowne a uczniowie chłonęli wiedzę oraz zachwycali się znakomitymi warunkami panującymi na uczelni.

 

 

         

  BIOLOGIA - SUKCESY OLIMPIJCZYKÓW

         

W roku szkolnym 2012/2013 dwoje uczniów Staszica – Katarzyna Pluta i Maciej Gaździk – zostało finalistami eliminacji centralnych XLII Olimpiady Biologicznej. Do olimpiady przystąpiło 2529 uczniów, spośród których 110 dostało się do eliminacji centralnych. Aby wziąć udział w zawodach, należy samodzielnie wykonać pracę badawczą i wykazać się wysokim poziomem wiedzy biologicznej. Szczególny sukces odniósł Maciej Gaździk, gdyż jego praca badawcza („Grzyby nadrzewne w Zespole Przyrodniczo-Krajobrazowym Park w Reptach i Dolina Rzeki Dramy”) została wysoko oceniona i wyróżniona publikacją w czasopiśmie „Biologia w szkole” (w tegorocznym numerze 5). Celem tej pracy było określenie struktury ilościowo-jakościowej grzybów nadrzewnych i na tej podstawie ocena stanu zdrowotnego drzewostanu. Park w Reptach został już w wielu aspektach opisany, jednak do tej pory nie podjęto w nim badań mykologicznych. W pracy Maciej Gaździk zinwentaryzował 44 gatunki grzybów, w tym dwa gatunki objęte ochroną ścisła – soplówkę bukową i wachlarzowca olbrzymiego oraz 9 gatunków umieszczonych na Czerwonej Liście Roślin i Grzybów Polski.

 

Największą ilość stanowisk zajmował hubiak pospolity (Fomes fomentarius L.). Grzyby nadrzewne należą do klasy Basidiomycetes; potoczne zwane są hubami. Rosną i rozwijają się na drewnie. Czerpią z niego składniki pokarmowe i wytwarzają na nim owocniki. W wyniku ich obecności dochodzi do rozkładu związków budujących drewno, a w konsekwencji do jego zgnilizny i rozpadu. Większość z nich to saprofity rozkładające martwe drewno, ale znaczą grupę stanowią też pasożyty atakujące zdrowe lub nieco osłabione drzewa. Grzyby nadrzewne są w pełni zależne od występowania swoich żywicieli. Kiedy substraty, które potencjalnie mogą stać się ich siedliskami, zostaną usunięte (np. w wyniku prac konserwacyjnych), grzyby te są narażone na wyginięcie. Dlatego tak cenne są drzewostany, które zachowują naturalny charakter, tworząc w ten sposób środowisko życia dla wielu gatunków grzybów. Pełen tekst pracy Macieja Gaździka w załączniku.

Grzyby nadrzewne w Zespole parkowo-krajobrazowym Park w Reptach i Dolina Rzeki Dramy

 

 

         

  ŚWIAT NISKICH TEMPERATUR

         

22 października spotkaniem poświęconym fizyce niskich temperatur klasa 2f (matematyczno-fizyczna) rozpoczęła udział w serii wykładów z fizyki na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Zajęcia odbyły się w auli prof. Pawlikowskiego na Wydziale Fizyki UŚ. Głównymi bohaterami wykładu byli ciekły azot i suchy lód. Pokazano właściwości tego pierwszego, nazywanego również „wściekłym azotem” – temperaturę, która wynosi 195,8⁰ C (czyli 77K–„dwie kosy”), to, że wrze on w temperaturze pokojowej, a także to, że nie można przechowywać go w szczelnie zamkniętych pojemnikach, ponieważ jego niska temperatura powoduje zwiększenie ciśnienia zewnętrznego i następnie wystrzał zakrętki lub rozerwanie całego pojemnika. Byliśmy świadkami kompresji w zimnym azocie balonów, które po wyciągnięciu z niego wracały do stanu wyjściowego.. Następnie pokazano na przykładzie eteru, że proces parowania potrzebuje energii (jest stanem wysokoenergetycznym), więc pochłania ją z otoczenia. Dowiedzieliśmy się również jak ciśnienie wpływa na temperaturę wrzenia cieczy.

 

Zostało to zobrazowane na przykładzie wody, której temperatura wrzenia zmniejsza się wraz ze spadkiem ciśnienia. Następna część wykładu została poświęcona suchemu lodowi, który jest niczym innym jak dwutlenkiem węgla w stanie stałym. Zostały nam przedstawione zjawiska sublimacji i resublimacji, czyli bezpośrednich zmian stanu stałego w gazowy i odwrotnie. Poznaliśmy również kilka ciekawych właściwości ciał w niskich temperaturach: widzieliśmy giętką gumę, która po chłodzeniu i uderzeniu młotkiem rozpadła się w drobne kawałki jak szkło. Byliśmy także świadkami unieśmiertelnienia goździka, a następnie brutalnego jego roztrzaskania o kowadło oraz zostaliśmy zapoznani z nadprzewodnikami, których rezystancja pod wpływem ekstremalnie niskich temperatur sięga 0. Na koniec zobaczyliśmy jak różne przedmioty schłodzone ciekłym azotem a następnie naświetlone UV otrzymują właściwości fluorescencyjne.

 

 

         

Strona 1 z 2