UKRYTA EUROPA

         

Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej ogłosił konkurs fotograficzny „Ukryta Europa”, którego celem było zwrócenie uwagi na nieznane lub zapomniane obiekty, upamiętniające wydarzenia historyczne i mające wpływ na historię Europy. Konkurs miał charakter ogólnopolski, a wszystkie wyróżnione prace mają szansę znaleźć się w kalendarzu Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej. Pracę poświęconą budynkowi Staszica przedstawiła w konkursie Agata Klimek z klasy 2c. Oto co pisze o swojej pracy: „Moja praca znalazła się w drugiej grupie wiekowej (uczestnicy w przedziale wiekowym od 16 do 19 lat). Zawierała krótką historię naszego liceum, a także kilka fotografii wykonanych przy wsparciu profesora Roberta Kufla. Swoją pomoc zaoferowała także profesor Sylwia Koj, która doradziła mi przy wyborze materiałów potrzebnych do zrealizowania referatu na temat początków Staszica, a także służyła swoją polonistyczną wiedzą. Nie wszyscy wiedzą, że budynek naszej szkoły zaczął powstawać w 1870 roku. Była to tak zwana szkoła realna, której celem było kształcenie przyszłych adwokatów, lekarzy i urzędników. Powstała szkoła miała niemiecki charakter i nazwę – Realschule zu Tarnovitz. W 1922 roku, po okresie powstań śląskich i przyłączeniu Tarnowskich Gór do Polski, szkoła została przemieniona na Państwowe Gimnazjum Męskie. Siedem lat później, w 1929 roku szkole nadano imię księcia Jana Opolskiego. Nowy patron był postacią, której Górny Śląsk w znacznym stopniu zawdzięczał swój rozwój. W 1932 roku w ramach reorganizacji szkoła przekształciła się w czteroletnie gimnazjum ogólnokształcące. 

 

Dnia 6 listopada 1960 roku liceum nadano imię Stanisława Staszica, jednego z czołowych reformatorów i uczonych okresu Oświecenia. Do 1967 roku do murów liceum przylegał stary cmentarz ewangelicki. Nekropolię założono na terenie podarowanym miastu przez wójta miejskiego Johanna Heppnera. Przy jego likwidacji nie przeprowadzono ekshumacji szczątków pochowanych a jedynie usunięto nagrobki. Dziś jedyną pozostałością po cmentarzu jest porośnięty drzewami skwer przy szkole. W życiu licealnego gmachu szczególną role odegrały lata wojen. Jeszcze przed 1914 rokiem zaznaczył się wzrost niemieckich nastrojów patriotycznych. W mieście było zdecydowanie więcej mieszkańców niemieckojęzycznych, a Tarnowskie Góry stały się areną przemarszów wojsk niemieckich i austro-węgierskich. W budynku szkoły stacjonowały obce wojska. W okresie II wojny Tarnowskie Góry znalazły się wśród powiatów, które dekretem z 8 października 1939 roku zostały przyłączone do Rzeszy. Wkrótce wymordowano tarnogórskich Żydów i wypędzono wielu Polaków, a Niemcy rozpoczęli akcję zniemczania- Eindeutschung. Wprowadzono niemieckie nazwy ulic, szyldy i pisownię nazwisk. Tarnowskie Góry przemianowano ponownie na pruskie Tarnowitz. Jeszcze we wrześniu, natychmiast po wkroczeniu wojsk niemieckich do Tarnowskich Gór, przystąpiono do organizowania żandarmerii i policji liczącej 11 posterunków. Niezależnie od nich, zorganizowano także policję porządkową Schutzpolizei i policję kryminalną Kriminalpolizei. Obydwie jednostki mieściły się właśnie w gmachu Gimnazjum Męskiego.

 


W styczniu 1945 roku na ulicach Tarnowskich Gór pojawiły się wojska czerwonoarmistów. Gmach Gimnazjum Męskiego był jednym z obiektów, o które stoczono zacięte walki. Niestety, przez lata wojny wnętrze budynku, jak i liczne pomoce naukowe oraz księgozbiory uległy zniszczeniu. Na przestrzeni lat przez mury szkoły przetoczyła się historia. Począwszy od I wojny, kiedy to w budynku szkoły stacjonowały obce wojska, poprzez burzliwy okres powstań śląskich aż po czas II wojny światowej, kiedy na długie lata gmach szkoły stał się siedzibą policji niemieckiej. Przez wszystkie te lata, bez względu na zmieniająca się przynależność państwową, budynek był świadkiem ważnych wydarzeń i tworzył swą własną historię. 7 grudnia 2011 roku budynek wpisano do Rejestru Zabytków. (Informacje historyczne zaczerpnęłam z opracowań Alfreda Skrabani „Ruch oporu w powiecie tarnogórskim 1939 – 1945” oraz pracy zbiorowej pod redakcją Jana Drabiny „Historia Tarnowskich Gór”).

  

 

Kategoria: Artykuł