"WOLNA TRYBYNA"

         

20 października 2013 roku w Gdańsku na "All About Freedom Festival" organizowanym przez Europejski Centrum Solidarności miała miejsce prapremiera spektaklu Pawła Wodzińskiego "Wolna Trybuna", inspirowanego twórczością Chrystiana Skrzyposzka. Chrystian Skrzyposzek – absolwent Staszica – był pisarzem i krytykiem literackim a równocześnie buntownikiem owianym legendą w kręgach literackich. W 1969 roku wyjechał z Polski i zamieszkał w Berlinie Zachodnim. Z powodu wyjazdu wstrzymano publikację jego debiutanckiej powieści „Kabotyn” (która nigdy nie wyszła w druku). Przez kilkanaście lat pracował nad rozliczającą się z czasami komunizmu powieścią „Wolna Trybuna”, wydaną najpierw przekładzie niemieckim (1983), potem wydawnictwie emigracyjnym (1985) oraz w kraju (1999). Po latach milczenia, wypełnionych ciężką chorobą, wydał powieść „Mojra” (1996). W roku 1999 roku Skrzyposzek popełnił samobójstwo. Spektakl w reżyserii Pawła Wodzińskiego stwarza szansę przywrócenia twórczości Christiana Skrzyposzka należnego jej miejsca w świadomości Polaków. Spektakl stworzony został we współpracy Europejskiego Centrum Solidarności oraz Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego i Fundacji "sztuka.idea.". Najważniejsza z książek Skrzyposzka - "Wolna Trybuna"- określana jest dziś mianem „legendarnej" i „kultowej".

 

Na tekst tej powieści składają się listy obywateli do tytułowej „Trybuny", forum powstałego dla uczczenia 50-lecia PRL. Powodem długotrwałego odrzucenia książki Skrzyposzka był przede wszystkim jej skrajny pesymizm i przekonanie, że ze spotkania z komunizmem świadomość Polaków nie wyszła bez szwanku. Gorycz konstatacji Skrzyposzka przywodzi na myśl antyutopię Orwella: „Wystarczy dzisiaj rozejrzeć się wokół, by spostrzec, że to polityczne, duchowe i społeczno-kulturalne rozszczepienie naszego Społeczeństwa odwzorcowuje się w każdym poszczególnym przejawie jego codziennego bytu, że struktura Całości powtarza się w każdej poszczególnej żywej komórce organizmu Społeczeństwa: tak w życiu naszej gospodarki i ekonomii, jak w życiu naszej Nauki, Kultury i Oświaty. Wszędzie rządzą nami nie-najlepsi z nas, nie-najmądrzejsi i nie-najbardziej kwalifikowani; wszędzie, tak o treści jak i o sposobach, w jakie urzeczywistniamy się jako Społeczeństwo, nie ci decydują, którym chcielibyśmy powierzyć intelektualną i polityczną odpowiedzialność za nasze Jutro. I doprawdy mniejsza o to, czy ta nasza supozycja jest słuszna, czy faktycznie stać nas na l e p s z ą ekipę; ważne jest, że takie jest nasze społeczno-narodowe mniemanie i że w zgodzie z tak urobioną mentalnością t r a k t u j e m y tę Rzeczywistość : jako coś

   

gorszego od nas samych" (wykorzystano materiały promocyjne Instytutu Teatralnego). Teksty Chrystiana Skrzyposzka są dostępne w szkolnej bibliotece.

 

Kategoria: Artykuł